ابو الحسن قزوينى

پيشگفتار مصحح 12

فوايد الصفويه ( فارسى )

ديرباز روابط دوستانه‌اى با دربار صفوى داشت ، شدند . 3 . مورد ديگر مسأله روابط و ارتباط ايران با سرزمينهاى مجاور است . به طور مثال تقريبا در سراسر كتاب از سرزمين عثمانى به نام سرزمين « روم » ياد مىشود كه در آن ايام دلالت بر برقرارى روابط سياسى و نيز برخوردهاى نظامى مىكند . مثلا در صفحات 68 و 69 ( متن ) به هر دوى اين روابط نه تنها با كشور عثمانى ، بلكه با سرزمين هندوستان نيز اشاره مىكند . در ارتباط با برقرارى مناسبات ، گاه حتى ازدواجهاى سياسى نيز صورت مىگرفت ، مثلا دربار ايران و هند براى روابط نزديكتر ، مبادرت به چنين ازدواجى مىكنند ( 81 و 82 متن ) ، و نيز پناهندگى همايون شاه به دربار صفوى نمونهء ديگرى از حسن روابط ايران و هند است ( ص 43 متن ) . همچنين در صفحه 80 ( متن ) در مورد روابط با قبايل ارس ( - اروس - روسيه ) و حوالى آن در صفحات متعدد مطالبى گفته شده است . نكته جالب ديگر ارتباط سياسى مناطق تركستان و آسياى مركزى با ايران عصر صفوى است ، كه با عنوان « خان كلان تركستان » از آن ياد مىشود ( ص 67 متن ) . مطلب بعدى مسائل اجتماعى و فرهنگى است . مثلا رفتار شاه عباس با شاعر آن عصر مولانا شاهى تكلوى شاعر است كه شعرى در « منقبت شاه ولايت - سلام الله » سروده بود و به دستور شاه ، هم وزن خود « زر » دريافت كرد . يا اينكه شاه عباس به جاده سازى و ارتباط بين شهرها توجه بسيار داشت . از جمله اينكه دستور داد در مسيرهاى غربى تا پايتخت يعنى اصفهان ، و از آنجا به شمال ايران و سواحل بحر خزر منزلگاههاى بين راه در فاصله‌هاى هر بيست و چهار كيلومتر ساخته شود و وسايل رفاهى مسافران از ظروف و اشياء و غيره در اين مكانها فراهم و همچنين فضاى سبز در مسير راه ايجاد گردد ( ص 70 متن ) . مورد جالب ديگر ممنوع كردن استعمال تنباكو است كه به دستور شاه صفى اول صورت گرفت ( ص 75 متن ) . همچنين توجه شاهان صفوى مانند شاه صفى اول به مسائل اقليتهاى مسيحى ايران ، ارامنه است . در صفحه 86 ( متن ) شرحى از شركت شاه صفى اول در مراسم عيد مذهبى آنان آورده شده كه نشانگر آن است كه توجه خاص شاه عباس به مسأله مسيحيان ، همچنان در زمان جانشينان وى نيز مىتوانست ادامه داشته باشد . 4 . زبان « فوايد الصفويه » است كه از آن نمىتوان به راحتى در گذشت .